Türkiye’de Kuş Gribi (2024-2026): Resmi Bakanlık ve WOAH Vaka Listesi

23 Mayıs 2026

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

Türkiye 2024-2026 Kuş Gribi (H5N1) Salgını: Bakanlık ve WOAH Resmi Vaka Kronolojisi

23 Mayıs 2026 verileri ile güncellenmiştir.

Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH – World Organisation for Animal Health) veri tabanı (WAHIS – World Animal Health Information System) üzerinden Türkiye tarafından yapılan resmi bildirimlerin listesi, “Yüksek Patojenik Avian Influenza” (HPAI – H5N1) odaklı olarak şu şekildedir:

Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı, valilik il yazı işleri ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) bildirimleri doğrultusunda, 2024–2026 dönemine ait resmi takvim, tam tarihler ve bakanlık verileri şu şekildedir:

2024 Yılı Resmi Bakanlık Verileri ve Kriz Bildirimleri

2024’ün ilk 10 ayında Türkiye’de ticari odaklı majör bir vaka kayıtlara geçmemiştir. Ancak göçmen kuş hareketliliğiyle birlikte bakanlık sistemine düşen ilk resmi ihbarlar ve takvim şu şekilde kronolojikleşmiştir:

• 31 Ekim 2024: Tarım ve Orman Bakanlığı, Konya’nın Meram ilçesinde yumurta üreten ticari bir işletmede ani ölümler üzerine resmi süreç başlatmıştır. Konya Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü uzmanlarınca alınan numunelerde Yüksek Patojenik Avian Influenza (HPAI) H5N1 suşu doğrulanmıştır.

• 01 – 05 Kasım 2024: Konya merkezli 10 km çapındaki koruma ve gözetim alanı (kordon) resmi olarak devreye alınmıştır. Bölgeye canlı hayvan, yumurta ve viyol giriş-çıkışları bakanlık emriyle tamamen durdurulmuştur.

• 08 Kasım 2024: Konya’nın Çeltik ilçesinden Eskişehir’in Sivrihisar ilçesine (Sığırcık Mahallesi merkezli) yapılan kaçak ve kontrolsüz bir kanatlı sevkiyatı sonrasında virüs Eskişehir’e sıçramıştır. İlçe Tarım Müdürlüğü koordinasyonunda bölgedeki 5 mahalle derhal karantinaya alınmış ve açıkta/köy odaklı kanatlı itlafları yapılmıştır.

• Kasım 2024 Ortası: Salgın dalgası Afyonkarahisar (Merkez ilçe ticari yumurtacı blokları), Manisa ve Gaziantep’teki lokal odaklara sıçramıştır. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü koordinasyonunda valilikler bünyesinde Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonları acil toplanarak 3 km’lik imha ve 10 km’lik izleme bantlarını haritalandırmıştır.

• 13 Aralık 2024: Bakanlık, entegre tesislerin yoğun olduğu riskli havzalarda geniş çaplı izleme başlatmıştır. Örneğin Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi bir bildirim yayınlayarak; Merkez, Dörtdivan, Gerede, Yeniçağa, Göynük ve Mudurnu havzalarındaki yetiştirme çiftliklerinden toplam 540 adet tracheal, kloakal swap ve kan numunesi toplanarak Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsüne gönderildiğini duyurmuştur.

2025 Yılı Bakanlık Verileri ve Popülasyon Bilançosu

2024 sonundaki Konya-Afyon aksındaki yayılımın ardından, bakanlık ve sektör paydaşlarının verilerine göre kriz 2025’in ilk yarısında pik noktasına ulaşmış, ardından Ağustos ayında ikinci bir dalga yaşanmıştır.

• Ocak – Nisan 2025 (Büyük Dalga): 2024 sonundaki hareketliliğin kontrol altına alınma sürecinde Türkiye’nin toplam yumurtacı tavuk varlığının (yaklaşık 100 milyon) %20’sine denk gelen yaklaşık 20 milyon kanatlı hayvan karantina protokolleri gereği itlaf edilmiş veya enfeksiyona bağlı kaybedilmiştir.

• Ağustos 2025 Sonu (İkinci Dalga – Afyon): Göç hatlarının erken hareketlenmesiyle Afyonkarahisar’da yeniden HPAI vakaları saptanmıştır. Bakanlık denetimindeki imha protokolleri kapsamında ilk aşamada 2 milyon kanatlı hayvan itlaf edilmiştir.

• Eylül 2025 Sonu: Afyon genelinde birbirine yakın konuşlanmış işletmelerde sızıntının devam etmesi üzerine 400 bin kanatlı hayvan daha sisteme dahil edilerek itlaf edilmiş; Ağustos-Eylül 2025 döneminde sadece Afyon lokasyonundaki imha rakamı 2.5 milyona yaklaşmıştır.

2026 Yılı Güncel Bakanlık Talimatları ve İlave Tedbirler

İçinde bulunduğumuz 2026 yılında, Avrupa genelindeki (özellikle Eylül 2025 – Mart 2026 kış dalgasındaki vahşi kuş ölümleri ve 6.400’ü aşan yabani odak) yüksek sirkülasyon sebebiyle bakanlık alarm durumunu en üst seviyeye çıkarmıştır.

• 10 Nisan 2026 (Genelge): Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü, 24107483 sayılı resmi yazıyı taşra teşkilatına göndermiştir. Yazıda, Avrupa kıtasında Yüksek Patojeniteli Kuş Gribi (HPAI) vakalarındaki ciddi artışa vurgu yapılarak, ilkbahar göç dönemi riski sebebiyle mevzuatın tavizsiz uygulanması emredilmiştir.

• 15 – 17 Nisan 2026 (Valilik Emirleri): Bakanlık talimatına atfen İstanbul ve Adana Valilikleri başta olmak üzere 81 ilde “Kuş Gribi İlave Tedbirleri” resmi olarak yürürlüğe koyulmuştur.

Bakanlığın 2026 Yılı Güncel Zorunlu Protokolleri:

• İl/ilçe müdürlüklerindeki acil müdahale ve dezenfeksiyon ekipmanları 7/24 hazır tutulmaktadır.

• Kanatlı gübresi işleyen tüm biyogaz ve gübre tesislerine, araç lastik temizliği için basınçlı dezenfeksiyon sistemleri kurma zorunluluğu getirilmiş ve denetimler sıkılaştırılmıştır.

• Yaban hayatı ve çiftlik ihbarlarında alınan numunelerin kargo ile gönderilmesi kesinlikle yasaklanmıştır; numuneler bakanlık araçlarıyla doğrudan Etlik veya ilgili Veteriner Kontrol Enstitülerine taşınmaktadır.

• Semt pazarlarında, açıkta veya canlı hayvan satış yerlerinde her türlü kanatlı satışı tamamen engellenmiştir. İnternet ve sosyal medya üzerinden yapılan gayriresmi kanatlı satışları siber suçlar ve il müdürlüklerince takibe alınmıştır.

WOAH Raporlarının Teknik Detayları ve Epidemiyolojik Dipnotlar

• Epidemiyolojik Dalga Tanımı: WOAH, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Kuzey Yarımküre için HPAI sezon dalgalarını her yılın 01 Ekim – 30 Eylül tarihleri arası dönem olarak sınıflandırır. Türkiye’nin 2024 sonundaki Konya piki, küresel WOAH durum raporlarında “2024-2025 Kuzey Yarımküre Sezonel Epidemik Dalgası” altındaki en agresif bölgesel sıçramalardan biri olarak kaydedilmiştir.

• “İlk Kez” Vurgusu: Reuters ve WOAH’ın Kasım 2024 başındaki küresel bültenlerinde, Konya Meram’daki vaka için “Turkey reports bird flu outbreak on poultry farm for the first time in over a year” (Türkiye, bir yılı aşkın süredir ilk kez ticari bir çiftlikte kuş gribi vakası bildirdi) ifadesi resmi kayıtlara geçmiştir.

• İtlaf Standardı: WOAH listesindeki imha rakamları, sadece doğrudan virüsten ölenleri değil; virüsün yayılımını engellemek amacıyla “stamping-out” (hastalığı söndürme) protokolü kapsamında işletme kordonundaki tüm duyarlı sağlıklı popülasyonun da mevzuata uygun şekilde itlaf edildiğini gösterir.

Keyifli okumalar dileriz.