Işık altında kuluçkaya yatırılan yumurtalar civcivlere fayda sağlayabilir mi?

15 Nisan 2026

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

Roslin Enstitüsü’nde yapılan yeni bir araştırma, kuluçka döneminde ışığa maruz kalmanın civcivlerin davranışlarını, gelişimini ve refahını nasıl şekillendirebileceğine dair yeni bilgiler ortaya koydu. Kuş gelişimi bilimi alanındaki giderek artan çalışmalara katkıda bulunan bulgular, kuluçka uygulamalarında yapılacak basit değişikliklerin ticari kümes hayvanı sistemlerinde daha sağlıklı ve daha uyumlu kuşları destekleyebileceğini gösteriyor.

Karanlıktan aydınlık sisteme

Bu çalışma, kuluçkahanelerde tipik olarak yapıldığı gibi yumurtaları tamamen karanlıkta tutmak yerine, yumurtaları kuluçka süresi boyunca kontrollü ışık döngülerine maruz bırakmanın, civcivlerin yumurtadan çıktıktan sonraki davranışlarını etkileyip etkilemediğini inceledi. Araştırmacılar, ışık altında kuluçkaya yatırılan civcivlerin, özellikle anne bakımının bazı yönlerini taklit etmek üzere tasarlanmış küçük karanlık barınaklar olmak üzere, çevresel zenginleştirmelerle etkileşime girmeye çok daha yatkın olduklarını buldu.

Barınağa erişimi olan civcivler genel olarak daha az aktif olma eğilimindeydi, enerji tasarrufu yapıyorlar ve daha fazla zamanlarını dinlenerek geçiriyorlardı.

Güvenli mikro ortamlar

Çalışma, barınakların civcivlere sürü rahatsızlıklarından uzakta güvenli bir şekilde dinlenme fırsatı sunarak önemli refah faydaları sağladığını öne sürüyor. Barınağa erişimi olan civcivler genel olarak daha az aktif olma eğilimindeydi, enerji tasarrufu yapıyorlar ve daha fazla zamanlarını dinlenerek geçiriyorlardı. Civcivler olgunlaştıkça, barınaklarla etkileşimleri arttı; bu da erken yetiştirme döneminde güvenli mikro ortamlar sunmanın önemine işaret ediyor.

Kuluçka döneminde ışığın daha önce stresi azalttığı, yumurtadan çıkma başarısını artırdığı ve beyin gelişimine olumlu etkilerde bulunduğu gösterilmiştir. Kuşlar, yumurtadan çıkmadan önce bile sirkadiyen ritimleri düzenleyen, beyinlerinin derinliklerinde ışığa duyarlı reseptörlere sahiptir; bu da düzenli ışık-karanlık döngülerinin davranışsal sonuçları neden iyileştirebileceğini açıklamaya yardımcı olabilir.

Dişi kuşlar daha ağırdı

Işık altında kuluçkaya yatırılan dişi civcivler, 4 haftalıkken karanlıkta büyütülenlere göre daha ağırdı.

Dikkat çekici bir bulgu, ışık altında kuluçkaya yatırılan dişi civcivlerin 4 haftalıkken karanlıkta büyütülenlere göre daha ağır olmalarıydı. Bunun ardındaki mekanizmalar tam olarak anlaşılmasa da, araştırmacılar erken dönemdeki büyümedeki küçük farklılıkların bile yumurta üretim sistemlerinde uzun vadeli verimliliği etkileyebileceğini belirtmişlerdir.

Ekip, ışığa maruz kalmanın bireysel yumurtadan çıkma olaylarının zamanlamasını değiştirmediğini ancak bunun, bir yumurta kümesi içindeki yumurtadan çıkmanın daha senkronize olmasına katkıda bulunabileceğini ve bu faktörün ticari ortamlarda civciv yönetimini kolaylaştırabileceğini öne sürüyor.

Verimlilik ve hayvan refahı

Poultry Science dergisinde yayınlanan “Kuluçka sırasında ışığın ve karanlık barınak zenginleştirmenin civciv büyümesi ve davranışı üzerindeki etkisi” başlıklı çalışma, Ulusal Kanatlı Araştırma Tesisi, Hayvan Refahı Vakfı, UKRI BBSRC ve EastBio Doktora Eğitim Ortaklığı’nın desteğiyle gerçekleştirilmiştir. Yazarlar, ışık destekli kuluçka ve barınakların rutin olarak sağlanmasının gerçek dünya kanatlı üretiminde uygulanabilirliğini değerlendirmek için daha büyük, ticari ölçekli denemelere ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır.

Araştırma ekibine göre, yaşamın en erken aşamalarındaki ince değişikliklerin davranış, refah ve gelişim üzerindeki etkilerini anlamak, sektörün hem verimliliğini hem de hayvan refahını artırmasına yardımcı olabilir.

Keyifli okumalar dileriz.