Et sinekleri kuş gribi virüsü taşıyor

09 Temmuz 2025

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

Kyushu Üniversitesi Araştırmacıları, çürüyen et ve dışkı ile beslenen sinek ailesi olan et sineklerinin, Güney Japonya’da kuş gribi virüsü taşıdığını keşfettiler.

Önemli olan enfeksiyondan sonra ne olduğudur

HPAI salgınında genellikle virüsün tesise nasıl girdiği dikkate alınır, ancak dikkate alınması gereken bir diğer husus da konak düzeyinde ne olduğu konusudur.

Scientific Reports’ta yayınlanan bulgular, Avian Influenza enfeksiyonu için yeni bir potansiyel bulaşma yolu olduğunu belirtiyor. Bu nedenle de kanatlı işletmelerinde hastalığı önlemek ve kontrol altına almak için yeni önlemler geliştirme ihtiyacını vurguluyor.

2020’den bu yana kuş gribi dünya çapında hızla yayılıyor ve milyonlarca yabani kuşun ölümüne ve dünya çapında yarım milyardan fazla ticari kümes hayvanının itlaf edilmesine yol açıyor. Japonya’da 2024 yılında bir kanatlı işletmesinde Avian Influenza salgını görüldü ve tüm sürü itlaf edildi. 2022-2023 kış sezonunda rekor sayıda 326 kuş gribi salgını görülmüş ve salgın 17,7 milyon kuşun itlaf edilmesiyle sonuçlanmıştı. Kuş gribinin bazı suşları inekler, keçiler, köpekler, kediler gibi memeli hayvanlara da sıçradı ve Mart ayından bu yana kümes hayvanları ve süt işçilerinde yüksek ölüm oranına sahip vakaların artması önemli endişelere yol açtı.

Doç. Dr. Ryosuke Fujita, “Avian Influenza yaban hayatına ve kümes hayvancılığı sektörüne önemli zararlar veriyor ve ayrıca çiftlik hayvanlarıyla yakın çalışan insanlar için de büyük risk taşıyor.

Kyushu Üniversitesi Tarım Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ryosuke Fujita, “Avian Influenza yaban hayatına ve kümes hayvancılığı sektörüne önemli zararlar veriyor ve ayrıca çiftlik hayvanlarıyla yakın çalışan insanlar için de büyük risk taşıyor. Bu nedenle virüsün nasıl yayıldığını ve salgınları kontrol altına almak ve önlemek için potansiyel bulaşma yollarını anlamak hayati önem taşıyor,” diye açıklıyor 

Bulaşma riskini anlamak

Araştırmacılar 648 adet et sineği topladılar ve 14 et sineğinin kuş gribi virüsü taşıdığını keşfettiler. Virüs pozitif et sineklerinin çoğunluğu turna kolonisine en yakın örnek alanından toplandı. 

Ryosuke Fujita, “Vinçlerin enfekte olduğu konusunda bilgilendirildik ve hızlı bir şekilde hareket etmemiz gerekiyordu” diyor.

Meslektaşlarıyla birlikte, Izumi şehrinin farklı yerlerine sinek toplamak için tuzaklar kurdu. Fujita, “Özellikle bir sinek türü olan Calliphora nigribarbis ile ilgilendik, çünkü diğer sinek türlerinden farklı olarak, kuş gribinin zirve sezonu olan kış aylarında aktifler. Bu, hayvanların etine ve dışkısına olan ilgileriyle birlikte, virüsü yaymak için onları başlıca şüpheli yapıyor,” diye ekliyor.

“14 tane et sineği düşük bir sayı gibi görünse de, bu et sineklerinde %2,2’lik bir yaygınlığı temsil ediyor ki bu böcekler tarafından yayılan diğer hastalıklarla karşılaştırıldığında çok büyük bir yüzde” diye açıklıyor Fujita. Araştırma ekibi ayrıca et sineklerinin turna kolonisini enfekte eden aynı virüs türünü taşıdığını doğrulamak için genetik test kullandı.

Virüs, kuşlar sinekleri yuttuktan sonraki iki güne kadar bulaşıcılığını korur.

Virüsün enfekte ettiği ve içeride çoğaldığı kuşlar ve memelilerin aksine, et sinekleri virüsü enfekte olmuş ölü kuşlardan veya atıklarından yutan kuşlar olduğu tespit edildi. Virüs, kuşlar sinekleri yuttuktan sonraki iki güne kadar bulaşıcılığını korur. Et sinekleri günde en az 2 km uçma kapasitesine sahiptir, bu nedenle araştırmacılar, 4 km’lik bir menzil içinde yakındaki kümes hayvanı çiftliklerine veya diğer yabani kuş popülasyonlarına ulaşmalarının mümkün olduğunu tahmin ediyorlar. Araştırmacılar, et sineği bir yerden bir yere hareket ettikçe yüzeyleri, yiyecek kaynaklarını ve su kaynaklarını kirletebileceğine ve sağlıklı kuşların bu kirli kaynaklarla doğrudan temas yoluyla veya yetişkin veya larva et sineklerini yutarak enfekte olabileceğine inanıyorlar.

Çiftçilerin enfeksiyonları kontrol altına almak ve üretimi en üst düzeye çıkarmak için açık alanlar yerine kapalı tarım sistemlerini sıklıkla kullandığı Japonya’da, et sineklerini ortadan kaldırmayı amaçlayan önlemler oldukça kolay bir şekilde uygulanabilir ve çiftçilerin ciddi mali zararlardan korunmasına yardımcı olabilir.

Virüsü et sineklerinin taşıdığını tespit eden Fujita ve meslektaşları, enfekte kümes hayvanı çiftlikleri etrafındaki karantina bölgelerinde üfürük sineklerini yakalamak için hükümetle iş birliği yapıyor ve et sineklerinin bu salgınlara neden olduğuna dair kesin kanıt bulmayı umuyor. Fujita ve meslektaşları ayrıca vektör böceklerin potansiyel risklerini değerlendirmek ve tahmin etmek için yapay zeka kullanan yeni araçlar da geliştiriyor. 

Fujita, “Yerinde araştırmaların yanı sıra gelişmiş teknolojileri kullanarak kuş gribi ve diğer böcek kaynaklı hastalıkların yayılmasını daha iyi anlayabilir ve kontrol altına alabilir, böylece hem hayvan hem de insan sağlığını koruyabiliriz” diyerek sözlerini tamamlıyor.

Keyifli okumalar dileriz.