Evrimleşen velojenik Newcastle hastalığı virüs suşlarının ele alınması

18 Haziran 2025

Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim

Aşılar Newcastle hastalığının görülme sıklığını ve virülansını azaltmış olsa da salgınlar yaygın seyretmeye devam ediyor. Newcastle hastalığı yüksek ölüm oranlarına neden olur ve enfekte kuşların itlaf edilmesine yol açar. Ayrıca gıda güvenliği ve ekonomik istikrar üzerinde olumsuz etkilere neden olur.

Newcastle hastalığı

Newcastle hastalığı yaşayan sürülerde ölüm 3-4 gün içinde başlar. Mortalite oranı %55-100 düzeyine ulaşabilir.

Velojenik Newcastle hastalığı virüsü (NDV), Orta ve Güney Amerika’nın bazı bölgelerinde endemiktir ve Avrupa ve ABD’de sporadik salgınlarla Asya, Orta Doğu ve Afrika’da yaygın olarak yayılmıştır. Lentojenik NDV suşları dağılımlarında dünya çapında yaygın olarak görülmektedir.

Çoğu kanatlı işletmesinde biyogüvenlik standartlarının iyileştirilmesiyle birlikte, bazı modern ticari kümes hayvanı işletmeleri Newcastle hastalığından ari kalmıştır; ancak biyogüvenlik protokollerinin çok güçlü olmadığı işletmelerde salgınlar hâlâ yaşanmaktadır.

Newcastle hastalığı yaşayan sürülerde ölüm 3-4 gün içinde başlar. Mortalite oranı %55-100 düzeyine ulaşabilir. Newcastle hastalığı virüsünün bulaşıcı doğası, yüksek ölüm oranlarıyla birlikte dünya çapında kümes hayvanı üretimine kısıtlamalar getirebilir. 

Virüs suşları

Lentojenik suşlar kümes hayvanlarında Newcastle hastalığını önlemek için aşı olarak kullanılır.

Lentojenik alt tipler, (örneğin, LaSota ve B1) Newcastle hastalığı virüsünün düşük patojenik formlarıdır. Yaygındırlar ancak az sayıda hastalık salgınına neden olurlar. Lentojenik suşlar kümes hayvanlarında Newcastle hastalığını önlemek için aşı olarak kullanılır.

Mezojenik alt tipler, Newcastle hastalığı virüsünün orta derecede patojenik formlarıdır. Solunum semptomlarına ve ara sıra sinir sistemi semptomlarına neden olurlar ancak düşük ölüm oranına sahiptirler.

Velojenik alt tipler, Newcastle hastalığı virüsünün oldukça patojenik formlarıdır ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’ne resmi olarak bildirilmelidir.

Velojenik NDV’nin 2 formu vardır: Visserotropik velojenik (hemorajik bağırsak lezyonları) ve Nörotropik velojenik (solunum ve sinir sistemi semptomları).

Genotip VII velojenik Newcastle hastalığı virüs suşları, Asya ülkelerinde baskın endişe kaynağıdır. Bunlar Orta Doğu’da ve ayrıca Kuzey ve Güney Afrika’da da yaygındır. Geniş bir Newcastle hastalığı virüs türü yelpazesine karşı koruma sağlamak önemlidir. Aşılanmamış kanatlı sürülerinde Genotip VII’nin yüksek morbidite ve mortaliteye neden olabilir ve mortalite etlik piliçler, ticari yumurtacı tavuklar ve damızlıklarda %100’e ulaşabilmektedir.

Newcastle hastalığı virüsü Genotip VII sıklıkla alt genotiplere ayrılır, bunlardan bazıları aşırı derecede velojeniktir (agresif ve tehlikelidir). Newcastle hastalığı virüsünün neden olduğu semptomlar ve lezyonlar değişir, ancak zamanında ve uygun müdahaleler yapılmazsa önemli kayıplar kaçınılmazdır.

Vektör aşıları

F proteininin nereye yerleştirildiği yalnızca virüslerin stabilitesini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda etkinliği de etkiler, bu nedenle yerleştirme yeri önemlidir.

İyi bir rekombinant vektör aşısının geliştirilmesinde, F proteininin HVT genomuna nereye yerleştirileceği de dahil olmak üzere birkaç önemli faktör önem taşır.

İyi antijen ifadesine sahip güçlü bir promotör istenir, ancak çok güçlü olmasını da istenmemektedir.

Diğer önemli faktörler arasında F protein antijen dizisini, antijenin ifadesini yönlendirmek için dizinin önüne geçen promotörü ve kasetin sonunda bir poli A DNA dizisini içeren en iyi ifade kasetinin seçimi yer alır.

Promotör çok güçlü olursa bu durum instabiliteye yol açabilir, bu nedenle en iyisini bulmak için farklı promotörler denenmelidir. Vektör aşıları maternal antikorlarla etkileşime girmez ve bağışıklığın 19 günlük yaşta başladığı görülür.

Keyifli okumalar dileriz.